17 juni 2020

Een parelsnoer van satellieten, heb jij ze al gezien?

treintje.jpg

Een parelsnoer van satellieten, heb jij ze al gezien?

Bij een heldere sterrenhemel kan je altijd wel een satelliet waarnemen. Ze zijn te zien als een helder lichtpuntje dat zich tussen de sterren beweegt.
Tegenwoordig zijn er echter héél veel satellieten waarneembaar. Dit komt door het Starlink satellietennetwerk van SpaceX, dat bestaat uit vele duizenden satellieten.
Zoveel satellieten zijn voor astronomische waarnemingen zeer storend. Het project stoot daarom ook hier en daar op enige kritiek.

Wat zijn de Starlink satellieten?
SpaceX wilt met het Starlink project een gigantisch netwerk van duizenden communicatiesatellieten in een lage baan om de aarde brengen om er voor te zorgen dat iedereen op aarde, waar dan ook, tegen 2024 toegang heeft tot breedbandinternet.

Samen met dit project moet er ook een heel netwerk van goedkope grondstations geïnstalleerd worden. Om deze opdracht te verwezenlijken zal Elon Musk met zijn bedrijf SpaceX nog een hele lange weg moeten afleggen. Zo schat het bedrijf dat er in een eerste fase maar liefst 4250 satellieten nodig zijn om hogesnelheidsinternet van één Gigabit per seconde wereldwijd aan te bieden.
Deze gigantische hoeveelheid aan satellieten is ongeveer het drievoud van het aantal satellieten dat momenteel boven de aarde zweeft.
Uiteindelijk wil SpaceX het netwerk uitbreiden tot maar liefst 12000 satellieten, verspreidt over verschillende fases.

Al deze Starlink internetsatellieten gaan in lage banen om de aarde cirkelen. Ze zouden op termijn aan gebruikers een up- en downloadsnelheid aanbieden die veertig maal sneller is dan gemiddeld.
 

Welke lanceringen zijn er al geweest?
Om het Starlink project in de praktijk te testen, bracht SpaceX in februari 2019 de eerste twee testsatellieten in de ruimte. Deze satellieten hadden elk een gewicht van 400 kilogram en waren ongeveer één meter groot. Beide satellieten werden ook voorzien van zonnepanelen en moesten vooral apparatuur en systemen testen die later gebruikt zouden worden bij de verdere ontplooiing van het netwerk.

Daarna volgde de eerste echte Starlink missie. Deze was in mei 2019, waarbij zestig satellieten in de ruimte werden gebracht. Elk van deze satellieten had een gewicht van ongeveer 225 kilogram en is uitgerust met optische sensoren waarmee men botsingen met andere satellieten wil voorkomen.
Op 11 november 2019 volgde een tweede lancering van 60 satellieten die eveneens allemaal succesvol werden gelanceerd.
Met de derde lancering in januari 2020 kwam het totale netwerk van Starlink satellieten al op 180 stuks waardoor SpaceX het eerste private bedrijf werd dat op dat moment beschikte over het meeste aantal satellieten in de ruimte.
In het voorjaar van 2020 volgden opnieuw meerdere succesvolle lanceringen van telkens 60 Starlink satellieten waardoor het aantal nu al op meer dan 540 staat.

Hoe kan je de Starlink satellieten waarnemen?
De Starlink satellieten draaien in een relatieve lage baan om de aarde en schuiven als een parelsnoer van lichtjes aan de hemel. Daardoor vallen ze beter op dan de andere satellieten. Om deze parelsnoer te zien, installeer je best een satelliet-tracker.
Verscheidene websites bieden tools aan om satellieten te spotten. De bekendste onder hen is zonder twijfel Heavens-Above. Als je je registreert op Heavens-Above.com kan je ook je eigen locatie ingeven om zo heel gedetailleerde en nauwkeurige informatie te bekomen. Je ziet dan bv. welke satellieten overkomen met het tijdstip, welke helderheid ze bereiken en in welke richting ze te zien zijn, kortom alles wat je erover wil weten.


Toch zijn de Starlink satellieten omstreden
Ondanks de goede en commerciële bedoelingen van SpaceX om aan iedereen op aarde (betalend) supersnel internet aan te bieden, krijgt het project ook steeds meer kritiek uit verschillende hoeken.

Astrofotografen zijn niet echt opgezet met de hoeveelheid satellieten omdat ze bij het maken van foto’s een waar lichtspoor trekken over het beeld als gevolg van het gebruik van lange belichtingstijden.

Daarnaast maken ook heel wat astronomen zich grote zorgen over dit project. De vele duizenden Starlink satellieten zouden astronomische observaties verstoren en zelfs hun gevoelige instrumenten kunnen beschadigen. De Italiaanse sterrenkundige Stefano Gallozzi startte zelfs een petitie waarbij professionele astronomen oproepen om het Starlink project meteen stop te zetten. De petitie werd op 9 januari gestart en werd inmiddels al door meer dan 2000 professionele astronomen ondertekend.

Ook ruimtevaartorganisaties ESA en NASA stellen zich openlijk de vraag bij het grote aantal satellieten die in lage banen om de aarde gaan cirkelen. De kans op botsingen zou veel groter worden en het Starlink netwerk zou ook interferenties kunnen veroorzaken.
Zo heeft ESA, in september 2019 één van haar satellieten een baancorrectie laten uitvoeren om een botsing te vermijden. SpaceX belooft dat hun Starlink satellieten voor weinig ruimteafval gaan zorgen. Ze worden trouwens allemaal voorzien van een eigen elektrisch voortstuwingssysteem waardoor deze bestuurbaar zijn en botsingen kunnen voorkomen.

Bron: Spacepage, SpaceX, NASA, ESA, IAU
 

Afbeeldingen