Home / Blog / Wat is er aan de hand met Betelgeuze? Het begin van het einde?
5 maart 2020

Wat is er aan de hand met Betelgeuze? Het begin van het einde?

betelgeuzenebulavlt.jpg

Wat is er aan de hand met Betelgeuze? Het begin van het einde?

Betelgeuze staat de laatste tijd in het middelpunt van de belangstelling. De heldere ster in het sterrenbeeld Orion begon afgelopen herfst meer dan normaal te dimmen en werd hij alsmaar minder helder.
Is dit een voorbode voor een naderend en explosief levenseinde van Betelgeuze?

Betelgeuze
Betelgeuze is een heel heldere roodkleurige ster , gemakkelijk herkenbaar als de rechter ‘schouder’ in het sterrenbeeld Orion.
De ster Betelgeuze is een - wat we noemen - ‘superreus’ ster, met een massa van zo’n 15 tot 20 zonmassa en is in omvang zo’n 1400 keer groter dan onze zon. Als je hem op de plek van de zon in ons zonnestelsel zet, zou hij alle planeten tot en met Jupiter opslokken.

Supernova
Betelgeuze schijnt ook krachtiger dan de zon doordat hij sneller zijn brandstof verbrandt. Daardoor zal hij ook sneller door zijn energie heen zijn. Als dat gebeurt, stort hij heel snel ineen en door de ontstane plotse extra stralingsdruk knalt hij uit elkaar in een gigantische supernova explosie.

En dat is nu waar het allemaal om draait. In de 25 jaar dat astronomen deze superster in de gaten houden, heeft Betelgeuze nog nooit zo zwak geschenen. Half februari had Betelgeuze meer dan 2/3de  van zijn glans verloren, een verschil dat met het blote oog waarneembaar was. Zou er een supernova op komst zijn?

De astronomen zijn eerder voorzichtig. Er zijn vaker wisselingen in de helderheid van Betelgeuze. Het is dus mogelijk dat de recente schommelingen onderdeel zijn van een cyclus waarin de helderheid eerst afneemt om daarna terug toe te nemen.
En dat is ook wat we zien sinds 22 februari. Betelgeuze begint langzaam terug helderder te worden.

Toch zijn er nog meer waarnemingen nodig om de recente ongekende verduistering te begrijpen. Want wat gaat deze verrassende ster nu doen? Verder houdt men er rekening mee dat de verzwakking te wijten kan zijn aan een vroeger uitgestoten wolk van materie die nu toevallig voorlangs de ster passeert.
Astronomen schatten dat Betelgeuze nog zo’n 100.000 jaar te ‘leven’ heeft. Voor ons gewone mensen is dit een eeuwigheid maar in de astronomie is dat een luttel moment.

Spektakel
Wie weet is Betelgeuze op dit ogenblik al lang ontploft, want de ster staat op ruim 600 lichtjaar afstand. Dus, als hij 500 jaar geleden ontploft is, zal het licht van die explosie pas over 100 jaar bij ons aankomen. Betelgeuze zal al een eeuwigheid zijn uitgedoofd eer wij de supernova te zien krijgen.

Als het zo ver is, dan zal Betelgeuze zo fel oplichten dat hij op klaarlichte dag te zien is. Hij zal bijna 250 keer helderder aan de hemel staan als Venus en bijna zo helder als de volle maan. Het unieke spektakel kan dan mogelijk enkele dagen tot weken te zien zijn.  
De laatste keer dat de mensheid zo’n vergelijkbaar fenomeen kon zien, was in 1054 toen een ster ontplofte in het sterrenbeeld de Stier. Vandaag gekend als de Krabnevel.

Over de gevolgen van de explosie moeten we ons geen zorgen maken. De aarde staat ver genoeg van Betelgeuze vandaan. Zo kunnen we genieten van de oplichtende ster zonder dat we moeten vrezen voor gevaarlijke straling.

Astronomen blijven Betelgeuze hoe dan ook de komende tijd nauwlettend volgen. Want het mysterie is nog lang niet opgelost. Ze zijn alvast dankbaar dat Betelgeuze weer opbloeit nu hij nog zichtbaar is. Want binnenkort zal de rode ster niet meer te zien zijn tot aan de herfst.
Wordt vervolgd in ieder geval….

Afbeeldingen