Home / Cosmodrome / Sterrenwacht / Waarnemingskalender / Waarnemen in januari 2019

Waarnemen in januari 2019

Waarnemen in januari 2019

Alle tijdstippen zijn uitgedrukt in UT. Om deze om te zetten in lokale wintertijd moet je er 1 uur bij tellen en voor de zomertijd 2 uur.

Mercurius
Verdwijnt de eerste dagen van de maand in de zonnegloed. De planeet moet je in die eerste dagen laag in het zuidoosten zoeken net voor zonsopkomst. Daarna is de planeet niet zichtbaar.

Venus
Schittert als ochtendster in het zuidoosten aan de hemel. Begin januari komt de planeet 4 uur voor de Zon op. Aan het einde van de maand nog maar 3 uur.
Op 6 januari om 5h bereikt Venus haar grootste westelijke elongatie. Dit wil zeggen dat de planeet nu vanaf de aarde bekeken het verst van de Zon staat. Aangezien de planeet ten westen van de Zon staat komt ze voor de Zon op en moet je haar ’s morgens bekijken.
Op 22 januari staat Venus om 6h in conjunctie met Jupiter. Venus staat op dat ogenblik 2°26’ ten noorden van de grootste planeet van het zonnestelsel.

Mars
De rode planeet kan je ’s avonds aan de hemel terugvinden. Bij het begin van de maand nog in het zuiden maar op het einde van de maand in het zuidwesten.

Jupiter
Komt ’s morgens steeds vroeger op. Verwar Jupiter niet met de veel helderdere Venus.
Op 12 januari om 7h06m kan je het Jupitermaantje Callisto ten zuiden van Jupiter zien staan. Wel moet je een telescoop gebruiken om dit te kunnen waarnemen.

Saturnus
Saturnus staat op 2 januari in conjunctie met de Zon en is dan niet zichtbaar. Pas de laatste dagen van de maand verschijnt de planeet terug aan de ochtendhemel, laag in het zuidoosten.

De maan
NM: 6 januari; EK: 14 januari; VM: 21 januari; LK: 27 januari
Apogeum: 9 januari (406 117 km); perigeum: 21 januari (357 342 km)
Op 1 januari staat de maan om 22h in conjunctie met Venus. Dit gebeurt echter onder de horizon. Best bekijk je het duo in de ochtend van 2 januari.
Op 3 januari staat de maan om 7h op 2° ten noorden van Jupiter. Bekijk het duo in het zuidoosten.
Op 12 januari staat de maan 6° ten zuiden van Mars.
Op 16 januari om 22h staat de maan 9° ten zuiden van de Plejaden.
Op 17 januari om 18h staat de maan 1° ten noorden van Aldebaran.
Op 23 januari om 2h staat de maan 2° ten noorden van Regulus, de helderste ster van het sterrenbeeld Leeuw.
Op 30 januari staat de maan in conjunctie met Jupiter. Dit gebeurt echter onder de horizon. In de ochtend van 31 januari kan je de maansikkel ’s morgens tussen venus en Jupiter terugvinden. ’s Avonds staat de maan dan in conjunctie met Venus maar ook dit gebeurt onder de horizon voor Belgische waarnemers.

De maansverduistering van 21 januari 2019
In de ochtend van 21 januari kan je genieten van een totale maansverduistering. De maan begint om 3h34m door de schaduw van de aarde te bewegen. Kort voordien zal je al kunnen merken dat de oostelijke rand van de maan donkerder is. Dit komt omdat de maan zich dan al in de bijschaduw bevindt. Nabij de kernschaduw is de bijschaduw al behoorlijk donker.
De echte gedeeltelijke fase begint echter om 3h34m. Tot 4h41m zal steeds meer van de maan verdwijnen in de schaduw. Dan is de maan totaal verduisterd tot 5h43m. De kleur van de totaal verduisterde maan is afhankelijk van de plaats waar ze door de kernschaduw beweegt, de hoogte boven de horizon en de toestand van de aardse atmosfeer. Wel zal je bij het begin van de totaliteit merken dat de oostelijke rand wat lichter van kleur is.
Naarmate de totaliteit vordert zal die heldere rand langzaam opschuiven. Eerst naar de noordelijke rand om tenslotte te eindigen aan de oostelijke rand. Dat is het teken dat de totaliteit haar einde nadert. Vanaf 5h43m verlaat de maan langzaam de kernschaduw tot het einde van de gedeeltelijke fase om 6h51m. Ook dan kan je nog enige tijd opmerken dat de westelijke rand nog een tijdlang donkerder is dan de oostelijke rand. De maan moet immers nog de bijschaduw verlaten.
In tegenstelling tot de maansverduistering van 27 juli vorig jaar is de eclips van begin tot einde te volgen. Wel zal de maan aan het eind van de gedeeltelijke fase nog maar 7° boven de horizon staan. Wil je alles zonder problemen kunnen volgen kan je dus best een locatie kiezen waar de horizon van het westen tot het noordwesten vrij is van bomen en huizen.
Met deze maansverduistering komen we aan het einde van een reeks van totale maansverduisteringen die in België van begin tot eind zichtbaar zijn.
De volgende totale maansverduistering in België zal op 16 mei 2022 zijn maar die gaat onder voor het einde van de totaliteit. Dan volgen er nog 4 totale maansverduisteringen die opkomen of onder gaan tijdens de totaliteit.
Pas op 20 december 2029 is er een totale maansverduistering van begin tot eind zichtbaar in België. Dan staat de maan zeer hoog aan de hemel, zelfs bij het begin en het einde van de gedeeltelijke fase.

Meteoren
In de nacht van 3 op 4 januari bereiken de Boötiden hun maximum. Deze zwerm produceert dan 120 meteoren per uur tijdens het maximum. Dit is wel gerekend voor het ogenblik dat het vluchtpunt boven je hoofd staat. Op het ogenblik dat de zwerm haar maximum bereikt staat het vluchtpunt nog tamelijk laag in het oosten. Na middernacht komt dit vluchtpunt echter hoger aan de hemel zodat je toch nog heel wat meteoren kan waarnemen. Het gaat om exemplaren met een gemiddelde snelheid.

Kometen
Ook in januari kan je komeet 46P/Wirtanen nog waarnemen. De komeet zwakt af maar is circumpolair, wat wil zeggen dat hij de hele nacht waarneembaar is. Hoewel de komeet bij het begin van de maand theoretisch nog helderder is dan magnitude 6 gaat het om een zeer diffuse komeet. Dat betekent dat je op zijn minst een verrekijker zal moeten gebruiken om de komeet terug te vinden.

Bron: Hemelkalender 2019, (c) VVS
De Hemelkalender 2019 is te koop in het bezoekersonthaal van Kattevennen-Cosmodrome aan €12.5/stuk.