Waarnemen in januari 2022

Waarnemen in januari 2022

Alle tijdstippen zijn uitgedrukt in lokale tijd, dit is Midden-Europese Tijd, MET!

Mercurius
Tijdens de eerste dagen van het jaar is Mercurius ‘s avonds, laag aan de zuidwestelijke horizon te zien.

Venus
Deze maand nog enkele avonden laag in het zuidwesten te zien; en na pakweg half januari moet je ’s morgens in het zuidoosten Venus opzoeken.

Mars
De rode planeet komt beetje bij beetje van achter de zon tevoorschijn en is twee uren voor zonsopkomst in het zuidoosten te vinden. Eigenlijk is het de snellere Aarde die Mars “inhaalt”. Door zijn nog grote afstand tot de Aarde (in januari van 2,34 tot 2,17 A.E. – 1 Astronomische Eenheid is de Aarde-Zon = zo’n 149,6 miljoen km) is de planeet slechts schijnbaar 4” groot. Veel detail is er nog niet op te zien.

Jupiter
De planeet is nog steeds een avondverschijning in het zuidwesten, maar gaat elke avond vroeger onder. Hij is te vinden in het sterrenbeeld Waterman.

Saturnus
Nog enkele dagen is de geringde planeet zichtbaar, heel laag in het zuidwesten. Daarna verdwijnt hij achter de Zon Saturnus bevindt zich in het sterrenbeeld Steenbok.

Uranus
Uranus is tot middernacht goed zichtbaar met een verrekijker. Hij is de hele maand zichtbaar en staat in het sterrenbeeld Ram

Neptunus
Deze verre planeet staat ’s avonds aan de hemel in de Waterman. Hij is lichtzwak en je hebt sowieso een kijker nodig om Neptunus te zien. Wil je haar toch zoeken, kijk dan voor middernacht, want hij gaat steeds vroeger onder.

Maan
NM = 2 januari, EK = 9 januari, VM = 17 januari, LK = 25 januari

Samenstanden
Op 4 januari staat de heel smalle maansikkel zo’n 5° ten zuiden van Saturnus; bekijk dit ’s avonds, heel laag aan de zuidwestelijke horizon.
Op 5 januari staat de maansikkel zo’n 7° ten zuiden van Jupiter. Bekijk dit in de vooravond.
Op 7 januari staat de Maan zo’n 4° op klokkompas 8 uur, van Neptunus. Bekijk dit ’s avonds.
Op 11 januari staat de Maan zo’n 2°, op klokkompas 8 uur, van Uranus. Bekijk dit ’s avonds.
Op 29 januari staan Venus, Mars en de Maan binnen een hoek van 15° van mekaar. Bekijk dit net voor zonsopkomst aan de zuidoostelijke horizon.

Meteoren
Het hoogtepunt van de meteorenzwerm Boötiden (Quadrantiden) valt op maandag 3 januari ’s avonds. Naar verwachting zouden er dan zo’n 30 meteoren per uur te zien kunnen zijn. Er is geen storend maanlicht, want het is net na Nieuwe Maan.

Komeet
De periodieke komeet 19P/Borrelly heeft een omlooptijd van bijna 7 jaar, en bevindt zich deze maand in het sterrenbeeld Walvis en reist tegen het einde van de maand naar het sterrenbeeld Vissen. Het heeft een helderheid van om en bij magnitude 9 (de magnitudeschaal verloopt invers; dwz van helder naar minder helder van -1 naar 0 naar 1 naar 2…; magnitude 6 is net met het blote oog zichtbaar).

Zoek de komeet ‘s avonds op met een kijker in het zuidzuidwesten, net na de avondschemering. In de Hemelkalender van 2022 staan gegevens om deze komeet gemakkelijker te vinden.

De uitdaging, de smalle Venussikkel:
Op 9 januari is Venus in benedenconjunctie, dwz, de planeet staat tussen de Zon en de aarde en passeert (ditmaal) iets ten noorden van de Zon; waarna het een ochtendverschijning wordt. Venus is dan ’s morgens zichtbaar als een zeer smalle sikkel met een grootte van ongeveer 1’! Dit is de dubbele schijnbare grootte van Jupiter. Tegen het einde van deze maand is ze op haar helderst. Dus tot zowat 5 januari heel laag aan de zuidwestelijke avondhorizon en vanaf zowat 13 januari laag aan de zuidoostelijke ochtendhorizon. Wie maakt een foto?

Meer details en kaartjes van de diverse hemelverschijnselen zijn te vinden in de Hemelkalender 2022 van de VVS (Vereniging Voor Sterrenkunde). Deze is te koop in het bezoekersonthaal van Kattevennen-Cosmodrome.