Waarnemen in juni 2022

Waarnemen in juni 2022

Alle tijdstippen zijn uitgedrukt in lokale zomertijd, dit is Midden-Europese ZomerTijd, MEZT. De zichtbaarheid van de planeten zijn geldig indien ze zich minimum 5° boven de horizon bevinden.

Mercurius

De planeet staat te dicht bij de Zon en is ten vroegste zichtbaar vanaf zowat 24 juni, net voor zonsopkomst. Kijk op de plaats waar 45 minuten eerder de planeet Venus opkwam.

Venus

Venus is ’s morgens zichtbaar, laag aan de oostnoordoostelijke horizon. Op 26 juni staat ze slechts 2° ten zuiden van de heel smalle maansikkel. Bekijk dit tussen 4u15 en 4u45 MEZT.

Mars

Ondanks zijn schijnbare diameter van ongeveer 7” (boogseconden) is, wordt het langzaam interessant om de planeet met een telescoop in het vizier te nemen en de grootste helderheidsstructuren proberen op te merken.
Op 19 juni bereikt Mars zijn perihelium (kortste afstand tot de Zon) en de zomer op het zuidelijk halfrond komt er aan. De zuidelijke poolkap zal nu snel verkleinen met mogelijks planeet omvattende stofstormen. Zoek hem ’s morgens op aan de oostelijke horizon. Begin deze maand staat hij slechts 1,5° linksonder van de heldere planeet Jupiter. Tijdens de ochtend van 23 juni staat de Maan zo’n 3° linksonder van Mars.

Jupiter

De planeet is samen met de planeet Venus de helderste verschijningen aan de oostelijke ochtendhemel. De schinbare diameter vergroot deze maand van 37” (boogseconden) naar bijna 41”, dit is 80% van de maximaal bereikbare schijnbare diameter van bijna 50” op 26 september. Met een telescoop zijn heel wat details te “ontdekken”.

Saturnus

De planeet bevindt zich in het sterrenbeeld Steenbok en tijdens de tweede helft van de nacht zichtbaar in het zuidoosten.

Uranus

Uranus staat op 12 juni slechts 1,5° ten noorden van de planeet Venus en beweegt zich schijnbaar naar rechts langsheen de ecliptica naar Mars toe. Tegen eind juni staat de planeet halverwege Venus en Mars.

Neptunus

De planeet bevindt zich in het sterrenbeeld Vissen op ongeveer 8 tot 14° ten westen (links) van Jupiter. Gebruik een telescoop. Zoek hem op tijdens de tweede helft van de nacht.

De planeten op één lijn:

Tezamen met de planeet Venus geeft Jupiter de (uit-)lijning van de ecliptica weer waarlangs je tijdens de ochtend alle planeten kan terugvinden. Rond 26 juni is het beste waarneemvenster om achtereenvolgens vanaf de Zon opgesomd: Mercurius, Uranus, Venus, Mars, Jupiter, Neptunus en Saturnus kan waarnemen. Begin om 4u MEZT met Saturnus en dan naar links op de ecliptica. Voor Neptunus en Uranus heb je een telescoop nodig. Normaal kan je Uranus ook met een goede verrekijker vinden, maar omdat de planeet nog in de schemering staat is hier ook een telescoop voor nodig. En dan, de moeilijkste; zo’n 10° links van Venus staat Mercurius, in de schemering. Oh ja, tussen 18 en 27 juni passeert de Maan ook alle planeten.

Komeet C/2017 K2 PANSTARRS

De komeet wordt alsmaar makkelijk met een kleine telescoop zichtbaar. Deze maand, ’s avonds op te zoeken in het sterrenbeeld Ophiuchus of Slangendrager en is de hele nacht waarneembaar, eerst in het zuidoosten en later in het zuidwesten, maar best waarneembaar iets na middernacht, want dan is de “grijze” nacht, het minst “grijs”. De helderheid of de magnitude is begin juni rond +9 en verheldert naar +8,4 tegen eind juni.

Posities:       Datum                    RK               Decl.            Magn.

                      5/6               18h15,8m             +08°51’        +9,0

                     10/6             18h07,5m             +07°54’        +8,8

                     15/6             17h58,4m             +06°46’        +8,7

                    20/6             17h48,9m                +05°26’        +8,6

                    25/6             17h38,6m               +03°56’        +8,5

                    30/6             17h28,2m                +02°16’        +8,4

Maan

EK = 7 juni, VM = 14 juni, LK = 21 juni, NM = 29 juni

Samenstanden met de Maan

22 juni: De Maan staat tussen de planeten Mars en Jupiter. Bekijk dit ‘ochtends aan de oostelijke hemel.

26 juni: De smalle maansikkel staat zo’n 2° ten noorden van Venus. Kijk ’s morgens laag in het zuidoosten.

27 juni: De zeer smalle maansikkel staat zo’n 3° ten noorden van Mercurius. Kijk ’s morgens, laag aan de oostnoordoostelijke horizon.

De uitdaging = op de uitkijk voor lichtende nachtwolken!

Deze maand duikt de Zon slechts 17° tot 15° onder de noordelijke horizon en ervaren we in deze tijd van het jaar de “grijze nachten”. Onder deze omstandigheden kunnen er lichtende nachtwolken te bewonderen zijn. Het zijn prachtige zilverblauwe pluizige sluierachtige wolken die opgelicht worden door de Zon van achter de horizon. Op een hoogte van 80 – 85 km bevindt zich de mesopauze, dit is de overgangszone tussen de mesosfeer en de thermosfeer en met temperaturen van -80 en zelfs -100°C, is zowat de koudste zone in onze atmosfeer! Het fenomeen doet zich voor wanneer waterdeeltjes zich als ijskristalletjes hechten aan stof- of rookdeeltjes. Deze deeltjes kunnen afkomstig zijn van vulkanen, bosbranden, meteorieten, verbrandingsdeeltjes van raketten of zelfs heel fijn Saharastof.  Hoewel onvoorspelbaar; je kan ze meestal in juni en juli, best waarnemen 90 minuten tot twee uren na zonsondergang of voor zonsopkomst.

Spectaculaire lichtende nachtwolken op 21 juni 2019 vanuit Genk. © Seppe Canonaco

Zomersolstitium / Zonnewende

Het zomersolstitium kondigt het begin van de zomer aan. Elk jaar valt dit op 21 juni, behalve in schrikkeljaren. Het is werkelijk de langste dag van het jaar (en dan natuurlijk ook de kortste nacht). Sterrenkundig gezien is het zomersolstitium het (zomer)punt waarbij de Zon op het hoogste punt staat in het zenit (het punt recht boven ons) voor een waarnemer op de kreeftskeerkring. Na 21 juni korten de dagen weer.

Grijze nachten

In onze streken zakt de Zon in juni (eigenlijk tussen eind mei en half juli) niet meer voldoende onder de horizon ’s nachts. Men spreekt dan van ‘grijze nachten’ omdat het tijdens die nachten niet meer helemaal donker wordt, zelfs niet als men alle lichten dooft. Deze grijze nachten maken het moeilijker om echt lichtzwakke objecten ’s nachts te zien met een sterrenkijker, bv nevels, sterrenstelsels, …

 

 

Meer details en kaartjes van de diverse hemelverschijnselen zijn te vinden in de Hemelkalender 2022 van de VVS (Vereniging Voor Sterrenkunde). Deze is te koop in het bezoekersonthaal van Kattevennen-Cosmodrome.