Waarnemen in juli 2022

Waarnemen in juli 2022

Waarnemen in juli 2022

Alle tijdstippen zijn uitgedrukt in lokale zomertijd, dit is Midden-Europese ZomerTijd, MEZT! De zichtbaarheid van de planeten zijn geldig indien ze zich minimum 5° boven de horizon bevinden.

Mercurius
Misschien nog een paar ochtenden, net voor zonsopkomst aan de oostnoordoostelijke horizon zichtbaar. Kijk op de plaats waar 45 minuten eerder de planeet Venus opkwam. Voor de rest van de maand staat de planeet te dicht bij de Zon en is niet waarneembaar.

Venus
Venus is ’s morgens zichtbaar, laag aan de oostnoordoostelijke horizon. Op 26 juli staat ze 5° ten zuiden van de heel smalle maansikkel.

Mars
De schijnbare diameter van de planeet groeit deze maand aan van 7,22” tot 8,28”, dit is de helft van zijn maximale waarde die Mars tegen het einde van dit jaar zal halen.
Plaats jouw telescoop ruim een uur op voorhand in jouw tuin of op een veld zodat de telescoop acclimatiseert aan de buitenomstandigheden. Gebruik, om details beter te zien, een oranje- of roodfilter. Hiermee ga je het contrast verhogen en kan je veel beter details waarnemen. Zoek hem ’s morgens op aan de oostelijke horizon.

Jupiter
De planeet staat ’s ochtends aan de zuidoostelijke hemel. Met een telescoop zijn heel wat details te “ontdekken”. Op 18 juli staat de planeet slechts 3° ten noorden van de Maan.

Saturnus
De planeet bevindt zich in het sterrenbeeld Steenbok en is de hele nacht zichtbaar in het zuiden. Op 16 juli staat Saturnus zo’n 5° ten noorden van de Maan

Uranus
Uranus staat in het sterrenbeeld Ram en op 22 juli slechts 2° ten oosten van de Maan.

Neptunus
De planeet bevindt zich op de grens van de sterrenbeelden Vissen en Waterman en op ongeveer 13 tot 16° ten westen (rechts) van Jupiter. Op 18 juli staat hij zo’n 3,5° ten noorden van de Maan. Gebruik een telescoop. Zoek hem op tijdens de tweede helft van de nacht.

Komeet C/2017 K2 PANSTARRS
De komeet is makkelijk met een kleine telescoop zichtbaar. Deze maand, ’s avonds op te zoeken in het sterrenbeeld Ophiuchus of Slangendrager en is de hele nacht waarneembaar, eerst in het zuiden en later in het zuidwesten. De helderheid of de magnitude is begin juli rond +8,3 en verheldert naar +8,1 tegen eind juli. Op 15 juli staat de komeet op slechts 0,5° ten noorden van de bolvormige sterrenhoop M10.

Posities:       Datum                    RK               Decl.            Magn.
                      5/7               17h17,7m              +00°26’        +8,3

                    10/7             17h07,2m                −01°31’        +8,2

                    15/7             16h57,1m                −03°33’        +8,2

                    20/7             16h47,5m                 −05°39’        +8,1

                    25/7             16h38,5m                  −07°47’        +8,1

                    30/7             16h30,2m                  −09°55’        +8,1

Maan
EK = 7 juli, VM = 13 juli, LK = 20 juli, NM = 29 juli

Samenstanden met de Maan
3 juli: De Maan staat zo’n 3° ten noorden van de heldere ster Regulus van het sterrenbeeld Leeuw. Kijk laag in het westen.
7 juli: De half verlichte Maan staat zo’n 3,5° ten noorden van de ster Spica van het sterrenbeeld Maagd.
11 juli: Na middernacht staat de Maan 2° ten noorden van de heldere ster Antares van het sterrenbeeld Schorpioen. Kijk na middernacht.
16 juli: Vannacht staat de Maan slechts zo’n 4° ten zuidoosten (linksonder) van de  planeet Saturnus.
18 juli:  Zoek de planeet Neptunus op met een middelgrote telescoop; hij staat op zo’n 4° ten noorden van de Maan.
19 juli: De Maan bevindt zich zo’n 3° ten zuiden van de planeet Jupiter.
22 juli: De Maan staat tussen de planeten Mars en Uranus. Mars op zo’n 4° ten westen (rechts) en Uranus op slechts 3° ten oosten (links) van de Maan.
23 juli: De Maan passeert op zo’n 4° ten zuiden van de Plejaden, de open sterrenhoop in het sterrenbeeld Stier. Kijk vóór zonsopkomst.
26 juli: De smalle maansikkel staat zo’n 5° ten noorden van Venus. Kijk ’s morgens laag in het noordoosten.

Maak eens foto’s van al deze samenstanden. Jouw foto’s zijn welkom.

De uitdaging: De supermaan van 13 juli.
De maan volgt een ellipsvormige baan om de aarde waardoor de maan ongeveer  eenmaal per “maan-d” relatief kortbij en veraf staat. Het punt kortbij is het perigeum en het punt verst af is het apogeum, telkens gemeten vanaf het middelpunt van beide hemellichamen. De woorden “Perigeum” en “Apogeum” zijn verlatijnste Griekse woorden: “peri” = nabij, “apo” = veraf en “geum” of gé, géia = aarde.

Tussen 1750 en 2125 zijn de meest extreme waarden voor het apogeum, 356375 km en voor het perigeum, 406720 km. Nu… weet dat de periode tussen twee opeenvolgende dezelfde maanfazen, 29,53 dagen duurt en de periode tussen twee opeenvolgende apogeums of perigeums, 27,55 dagen is; zullen beide situaties zelden echt samenvallen, maar wel bijna!. Daarom zal, bijvoorbeeld, de maanstand van Volle Maan niet altijd plaats hebben in haar apogeum of perigeum.

Op 13 juli om 20h38m MEZT is het Volle Maan èn om 11h06m MEZT (ruim 9 uren eerder) bevond de Maan zich in haar perigeum, dewelke dan 357264 km is. En de eerstvolgende Volle Maan is op 6 januari 2023 en bijna anderhalve dag later, op 8 januari bevindt de Maan zich in het apogeum, de verste afstand tot de aarde is dan 406458 km.

Het experiment: Maak op 13 juli met eender welke camera een foto van de Maan op een moment dat de Maan minstens zo’n 10° boven de horizon staat (da’s eigenlijk na 0h30 op 14 juli!). Bewaar de foto en plan om op 6/7 januari opnieuw een foto te maken met dezelfde camera en lens, want dan is het weer Volle Maan en de Maan staat anderhalve dag later, op 8 januari, in haar apogeum op ruim 406458 km.

Vergelijk in januari 2023 beide opnamen; de diameter van de tweede opname is 11% kleiner! Bij andere gelegenheden kan dit verschil tot bijna 14% zijn.

Natuurlijk “moet” je niet deze uitdaging aangaan. Een foto van de Supermaan is altijd welkom. Het mooist is de foto met de Supermaan laag aan de hemel/horizon met een landschap of tussen gebouwen en constructies.

Meer details en kaartjes van de diverse hemelverschijnselen zijn te vinden in de Hemelkalender 2022 van de VVS (Vereniging Voor Sterrenkunde). Deze is te koop in het bezoekersonthaal van Kattevennen-Cosmodrome.